فراز و نشیب قدرت سیاه | یوران اولسون | ۲۰۱۱ | ۱۰۰ دقیقه

THE BLACKPOWER MIXTAPE | GÖRAN OLSSON

در سال‌های اخیر جنبش «جان سیاهان مهم است» بار دیگر خشونت و تبعیض سیستماتیک علیه بخشی از جامعه، و شیوه‌های جدیدی برای مقابله با آن را به نمایش گذاشت. یکی از سوالات پیش روی این جنبش این است که حقوق سیاهان، یا قدرت سیاهان؟ حقوقی که روی کاغذ به دست آمده باشد، بدون پشتوانه‌ای که بتواند در خیابان از آن محافظت کند چه فایده‌ای دارد؟ اقلیت‌های محروم مانده چطور می‌توانند خود را به گونه‌ای سازماندهی کنند که توانایی مقابله با سرکوب قدرت متمرکز را داشته باشند؟ نقطه ضعف‌های طرف مقابل و نقاط شکست داخلی جنبش کدام است؟

فیلم «گزیده‌ی قدرت سیاهان» آرشیو دیده نشده‌ی مبارزات این جنبش را از آغاز تکوین آن در سال ۱۹۶۷ تا افول آن در سال ۱۹۷۵ تصویر می‌کند. در این فیلم استوکلی کارمایکل، لوتر کینگ، فرد همپتون، آنجلا دیویس، هیویی نیوتون، در کنار محرومیت‌های روزانه‌ی سیاهان به تصویر درآمده‌اند، و از چشم انداز امروز شرحی به آنان اضافه گشته‌است.

جمعه می‌خواهیم ببینیم که ضرب واژه‌ی درست مانند «قدرت سیاهان» تا چه حد می‌تواند در مرزبندی یک جنبش اعتراضی، و در تعیین مرزها و اولویت‌های آن موثر باشد. تشکیل اجتماعات میان محرومان چه تاریخی در پشت خود دارد و چطور می‌تواند به خودباوری و قدرت گروه های محروم کمک کند.

  • گزارش جلسه اکران

    < style=”direction: rtl; padding-right: 30px; text-align: justify;”>در اکران ۵۴ فیلم-جستار فیلمساز سوئدی را درباره ی جنبش اعتراضی سیاهان در آمریکا دیدیم.

    نوار میکس قدرت سیاه از سال ۱۹۶۷ آغاز می شود، زمانی که استوکلی کارمایکل مرحله ی بعدی مبارزات سیاهان را پس از جنبش عدم خشونت مارتین لوتر کینگ تبیین می کند. «قدرت سیاه» جایگزین مقاومت منفعلانه می شود تا اجتماع سیاهان به توان و نیروی اجتماعی درون خود اتکا کند. در سال ۶۸ با ترورهای متعددی که صورت می گیرد، «سنگ ها از دهانه ی غار کنار می روند» و درگیری به سطح خیابان ها کشیده می شود. پلنگ های سیاه سازمانی مسلح هستند که برای دفاع سیاهان در برابر خشونت سیستماتیک و پلیسی شکل می گیرند. این گروه همچنین برنامه های آموزشی و بهداشتی و حقوقی برای اجتماع سیاهان در سرتاسر آمریکا تشکیل می دهد. در ادامه برخی دادگاه های سیاسی، زندگی های روزمره، چهره های کلیدی مانند آنجلا دیویس، و کتابفروشی سیاهان را می بینیم. در این میان از رهبران قدرت سیاه و حزب پلنگ سیاه گرفته تا نوجوانان محله های فقیر نشین بر پرده ظاهر می شوند، در حالی که بسیاری اوقات رهبران در حال گذران زندگی روزمره ی خود تصویر می شوند، و نوجوانان محلی می توانند با زبان خود تحلیلی دقیق از مناسباتی که برای آنها فقر، محرومیت و تبعیض به همراه داشته ارائه دهند.

    مورد چشمگیر دیگر صبحانه های رایگان بود. تصویری که امروز از پلنگ های سیاه داریم، افرادی مسلح و چرم پوش با چهره ای مصمم و مبارزه جویانه است، در حالی که به گفته ی ادگار هوور رئیس وقت اف بی آی ، صبحانه های رایگان پلنگ های سیاه بزرگترین تهدید داخلی برای قدرت های مستقر بوده است. ایده به سادگی از ضرورت فیزیکی کودکان محله های سیاه شروع شد و به سرعت توانست جنبش را به سطحی ملی برساند.

    همچنین فیلم بدون اینکه تصویری از امروز به آرشیو اضافه کند، صدای برخی از مبارزان آن زمان که هنوز فعالیت می کنند (مانند آنجلا دیویس، بابی سیل، کاترین کلیور و..) را به همراه برخی دیگر از سیاهان امروز که بیشتر فعالیت هنری رادیکال را دنبال می کنند ــ مانند طالب کویلی و کوئست لاوــ به تصاویر اضافه کرده است.

    اما در اوایل دهه ی هفتاد سیاست مقابله از بیرون جای خود را به فروپاشی درونی جنبش سیاهان می دهد. مواد مخدر به شکل سازمان یافته در میان آنها توزیع می شود، اسلحه های ارزان و دستی برای خلافکاری جایگزین سلاح هایی می شود که برای دفاع از اجتماع به کار می رفت، و در نهایت امکان برگزاری تظاهراتی با پانصد نفر نیز بعید به نظر می رسد. جنبش به چه اشکالی به حیات خود ادامه می دهد؟ موسیقی هیپ هاپ و دیترویت تا چه حد وارث این مبارزات است؟ ناسیونالیسم سیاه، و ناسیونالیسم آفریقا تا چه اندازه گرایشات انقلابی آن زمان را تحریف کرده اند؟ و تکلیف امروز که طرف مقابل «همان یک یا پنج درصد» تا این حد قوی تر شده، چیست؟ در پایان فیلم یادآور می شود که اگر کسی به وضعیت فعلی دنیا بنگرد چه بسا بگوید «نمی خواهم از خواب بیدار شوم، نمی خواهم از رختخوابم بیرون بیایم، زیرا ثروتمندان پولدارتر می شوند»،  اما «فرصت خستگی نداریم، استراحت کن، به مسافرت برو، ولی اینجا بحث بر سر یک کار یک عمره است… ما باید درباره ی آن پنج یا یک درصدی که دنیا را در کنترل خود گرفته اند یک کاری انجام دهیم.. خیلی کارها باید انجام دهیم و کسی هم به آدم پاداش نمی دهد. مهم این است که وقتی پیر شدی و مردی دنیا برای بچه هایت جای بهتری شده باشد، و اگر خودت فرزندی نداشتی، دنیا برای دیگران بهتر شود».

    پلتفرم ده موردیِ پلنگ های سیاه برای دفاع از خویش

    ۱- ما خواهان آزادی هستیم. ما قدرت تعیین سرنوشت برای جامعه سیاهان را می‌‌خواهیم.
    ۲- ما خواهان اشتغال کامل برای مردم‌مان هستیم.
    ۳- ما خواهان خانه‌هایی هستم که سرپناهی در شأن انسان‌ها باشند.
    ۴- ما خواهان پایان دزدیِ کاپیتالیست‌ها از جامعه سیاهان هستیم.
    ۵- ما خواهان آموزشی برای مردم‌مان هستیم که ماهیت حقیقی این جامعه آمریکایی منحط را افشا کند. ما آموزشی می‌خواهیم که تاریخ واقعیمان و نقشمان را در جامعه امروز به ما بیاموزد.
    ۶- ما می‌خواهیم که تمام مردان‌ سیاه ازخدمت سربازی معاف شوند.
    ۷- ما خواهان خاتمه فوری وحشیگری پلیس و قتل مردم سیاه هستیم.
    ۸-ما خواهان آزادی همه افراد سیاه هستیم که در زندان‌های فدرال، ایالت، شهرستان‌ها و شهرها حبس شده‌اند.
    ۹- ما می‌خواهیم که محاکمه سیاهان در دادگاه‌ طبق قانون اساسی ایالات متحده آمریکا، توسط هیأت منصفه‌ای متشکل از همتایان یا افرادی از اجتماع سیاه خودشان انجام شود.
    ۱۰-ما زمین می‌خواهیم، نان می‌خواهیم؛ مسکن و لباس و آموزش می‌خواهیم. ما عدالت و صلح می‌خواهیم.

     

    ۱۵ می ۱۹۶۷

    فراز و نشیب قدرت سیاه

    فراز و نشیب قدرت سیاه

    «تاریخ همواره در مقام هاتفی غیبی سخن می­گوید و فقط کسی می­تواند این سخن را دریابد که معمار آینده و دانای حال باشد. امروزه برای توضیح درجه و گستره­ی فوق­العاده نفوذ معبد دلفی عمدتاً به این واقعیت اشاره می­شود که شناخت دقیقی از گذشته داشتند؛ حال باید گفت فقط کسانی که آینده را می­سازند حق آن را دارند که در مورد گذشته به قضاوت نشینند.»[۱]

       در ابتدای فیلم فراز و نشیب قدرتِ سیاه توضیحی درباره­ی ساخت و هدف فیلم داده می­شود؛ «این فیلم از تصاویر ضبط شده توسط خبرنگاران سوئدی در سال­های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۵تشکیل شده است و قصد ندارد تاریخ کامل جنبش قدرت سیاه را بازگو کند. در عوض آن چیزی را نشان می­دهد که به چشم فیلمسازان سوئدی می­آمد.»

        این توضیح کوتاه، مخاطب را آگاه می­کند که روایتِ فیلم براساسِ یک نگاه بیرونی و خارج از مرزهای آمریکا شکل گرفته است؛ نگاهی عاری از ایدئولوژی­های جناحی و داخلی آمریکا، همانطور که در ادامه فیلم گفته می­شود:«اینجا ساحل هالاندیل در چند کیلومتری شمال میامی در ساحل فلوریدا است. وقتی در بهار ۱۹۷۲ به آنجا رسیدیم، تلاش کردیم آمریکا را به کمک صدا و تصویر همانطور که هست برای بقیه بازگو کنیم. به هر حال در آمریکا دیدگاه­های متفاوتی وجود دارد. شاید به تعداد خود آمریکایی­ها یعنی حدود ۲۱۰ میلیون نفر.» و این شروع فیلم، به معنی مواجهه­ی بی­طرفانه و غیرجانبدارانه­ی مخاطب با جنبش قدرت سیاه است؛ و مخاطب با فراز و نشیب­های  جنبش اعم از فعالیت­ها و سخنرانی­ها، خشونت اعمال شده بر آنها و از همه مهم­تر  با دیدگاه­های آنها برای دستیابی به حقوق­شان روبه­رو می­شود؛یکی از مهم­ترین رویکرد آنها برای مبارزه در مقابل تبعیض نژادی، ایده­ی نوشتن تاریخ خودشان است که در انتهای فیلم چنین مطرح می­شود: «گاهی فکر می­کنم که خیلی چیزها را باید از اول ساخت، مثلاً شیوه­های از مدافتاده کتابخوانی و مهم­تر از آن نوشتن و مستند کردن تاریخ خودمان است. مساله تقابل سفید و سیاه نیست، بلکه نوشتن قصه خودمان است. ما باید داستان­مون را همانطور که هست بازگویی کنیم. به همین دلیل سیاهان –خودمان باید تاریخ­مان را مستند کنیم. اگر اینکار را به دیگران بسپاریم، تحریف می­شود و خود ما و تاریخ ما به فراموشی سپرده می­شود.»

    از اینرو سوالِ ضرورتِ نوشتن تاریخ برای جنبشِ رهایی­بخش مطرح می­شود.

      «گاهی فکر می­کنم که خیلی چیزها را باید از اول ساخت، مثلاً شیوه­های از مدافتاده کتابخوانی و مهم­تر از آن نوشتن و مستند کردن تاریخ خودمان است.» در واقع هر جنبشی که داعیه­ی رهایی از نیروهای فاشیستی و همچنین ساختِ زندگی نوین را دارد، بی­تردید با مسئله تاریخ رو­به­رو می­شود؛ اولین و مهم­ترین دلیل به نوشتنِ تاریخ از سویِ قدرتمندان برمی­گردد، تاریخی که همیشه روایت مردمانی با موضع قدرت بوده­ و به همین دلیل صداهای فرودستان در میان روایاتِ تاریخی گم شده است، صداهایی که متهم به سکوت شده است و وقایعی که نادیده گرفته شده است و به طور کلّی روایات تاریخی مملو  از شکاف و سکوت و تپق است­؛ دقیقاً همین تحریف و سرکوب صداهای فرودستان در روایت­های تاریخی اکنون است که هر جنبش رهایی­بخش را با این سوال که « آیا فرودستان می­توانند سخن بگویند؟» روبه­رو می­کند، سوالی که پرابلماتیک کردنِ وضعیتِ موجود است و صورتبندی­ای که به ضرورتِ نوشتنِ تاریخ منجر می­شود.

    «مسئله تقابل سیاه و سفید نیست، بلکه قصه خودمان است.» استفاده از تقابل سیاه و سفید، شرق و غرب، مر و زن در روایاتِ تاریخی سرکوبگرِ موجود، یکی از تکنیک­های رایج بازتولیدِ ستم و تبعیض در روایاتِ تاریخی موجود است، سنت تفاوت­گذار و دیگری­ساختن، یکی از شیوه­های هویت­سازی است، مثلاً غرب با عَلَم کردن شرق، خودش را می­شناسد و معرفی می­کند، همچنین سفید در برابر سیاه و…

    اما یک جنبش رهایی­بخش درسدد افتادن در این ارتجاع دیگری­ساز نیست و نمی­خواهد که جنبش و مسیر­اش در بازتولید ساختِ دیگری و هویت صُلب  بیانجامد و از این­رو هدف نوشتنِ روایت منحصر به فرد خودشان است و نه بازسازی تقابل.

    «ما باید داستان­مون را همانطور که هست بازگویی کنیم. به همین دلیل سیاهانخودمان باید تاریخ­مان را مستند کنیم. اگر اینکار را به دیگران بسپاریم، تحریف می­شود و خود ما و تاریخ ما به فراموشی سپرده می­شود.» و در نهایت جنبش قدرتِ سیاه با آگاهی از ریشه­های ستم و تبعیض نژادی چون تحریف تاریخ توسط قدرتمندان و روایت­گری(خوانش) تاریخی با رویکرد جبری و غایت­انگارانه و… درسدد نوشتنِ تاریخی از آنِ خود است، نوشتنِ تاریخی که عاری از به­کارگیریِ زبانِ مسلطِ قدرتمدان باشد، نوشتنی بدونِ استفاده از ابرواژه-هایی که صدای فرودستان را خفه می­کند، نوشتنی که با مسئله اکنون و اینجا شروع می­کند و تاریخ را به قصد پاسخ به مسئله و وضعیتِ منحصر به فرد خودش حفاری می­کند و نه مسئله همگانی و جهانشمول، نوشتنی که برای نجاتِ اکنون باشد و نه تکرارِ اسطوره­ها و … نوشتنی که که کاربستِ نیرو و توان عصر حاضر برای دل به دریا زدن است و نوشتنی که میل به ساختن دارد.

    [۱] . نیچه؛ فریدریش.

    فراسوی ویتنام | سخنرانی مارتین لوتر کینگ

    «آنانی از ما که پیش از این شکستن سکوت شب را آغاز کرده‌اند دریافته‌اند که دعوت به سخن گفتن اغلب پیشنهادی پر رنج است، اما ما باید سخن بگوییم. ما باید با تمام تواضعی که متناسب با دید محدود ما است سخن بگوییم، اما باید بگوییم. و ما باید بسی خرسند نیز باشیم، زیرا یقینا این نخستین بار در تاریخ ملت ما است که تعداد قابل توجهی از رهبران مذهبی آن انتخاب کرده‌اند تا از دم زدن بی دردسر از وطن پرستی عبورکنند و خود را به زمین‌های مرتفع مخالفتی سخت مبتنی بر الزامات وجدان و خواندن تاریخ برسانند.»

    متن کامل سخنرانی

    اکران‌های پیشین
  • برای دریافت فیلم «فرازونشیب قدرت سیاه» و زیرنویس آن از طریق نشانی film.kollective@gmail.com با ما تماس بگیرید.