یودتا-به پا خیز! |رینبو کالکتیو | ۲۰۱۵ | ۷۵دقیقه

ARISE | RAINBOW COLLECTIVE

سال‌هاست که برندهای بزرگ جهان با سیاست به کارگیری نیروی کار ارزان و بدلیل موانع بهره‌کشی از انسان در جوامع پیشرفته، پا در کشورهای شرق آسیا نهادند و بساط تولید را جایی گستردند که نه قانون از کارگران حمایت می‌کند و نه کارگران توان و آگاهی تشکل‌یابی را دارا هستند‌. تولیدکنندگان پوشاک، نیک می‌دانند که این‌گونه، با کمترین مزد بیشترین ساعات کاری و با کمترین خدمات بیشترین بهره‌وری و در نتیجه بیشترین سود را کسب خواهند کرد. بیکاران؛ برای کسب درآمدی که شاید تنها برای زنده ماندشان کافی باشد، به سمت این کارگاه‌ها روانه می‌شوند و در بدترین شرایط ممکن حتی با وجود عدم ایمنی محل کار، به کار بی وقفه در این کارخانه ها مشغول می‌شوند. دست‌مزد پایین، ساعات کاری طولانی، حتی بدون تعطیلات هفتگی و مرخصی و رفتار غیر انسانی و البته  فجایعی دردناک مانند راناپلازا و ترازن در بنگلادش که هزاران کارگر را به کام مرگ کشاند خود نمایانگر این شرایط اند. همانطور که انتظار می‌رود صاحبان سرمایه هیچگاه غرامتی به خانواده های قربانیان این حوادث پرداخت نکردند. این حجم از نادیده انگاشتن حقوق کارگران را تنها در جوامعی می‌توان دید که افراد از ترس سرکوب و یا عدم آگاهی از مواهب تشکل یافتگی به سمت تشکیل اتحادیه‌ها نمی‌روند. هفته ای که گذشت نخستین سالگرد فاجعه ی معدن یورت بود که دقیقا همین مشکلات را مقابل چشمان نگران ما قرار داده است.

 مستندی که توسط مستندسازان گروه  Rainbow collective ساخته شده است، حرکت و سیر مبارزه ی زنان کارگر بنگلادش در جهت تشکل یابی و تشکیل اتحادیه برای احقاق حقوق اولیه شان را نشان می‌دهد. NGFW اتحادیه ملی کارگران پوشاک نتیجه‌ی مبارزات زنان و مردان در  نیم دهه است که همچنان در حال فعالیت موثر در بنگلادش و الگویی برای دیگر کارگران تحت ستم است. سرآغاز این مبارزات به سال ۲۰۱۰ باز می‌گردد یعنی زمانی که هر حرکت در جهت اتحاد و متشکل شدن در محل کار با سرکوب شدید، حمله و بازداشت همراه بود.

  • گزارش جلسه اکران

    چهار شنبه‌ی گذشته برای تماشای فیلم “یودیتا-به پا خیز” ساخته‌ی گروه مستند سازی rainbow collective گردهم آمدیم. این مستند به وضعیت کارگران پوشاک بنگلادش می‌پردازد. و از سال ۲۰۱۰ سیر متشکل شدن و نتیجه‌ی اتحاد کارگران را به نمایش می‌گذارد. به وقایع آتش‌سوزی ترازین و فروریختن رانا پلازا می‌پردازد و شرایط اسف بار کارگران زن و مرد شاغل در کارگاه‌های تولید پوشاک را به تصویر می‌کشد. در جسله‌ی گفت و گوی پس از فیلم بحث‌های متفاوتی شکل گرفت اما همه در مسئله‌ی تشکل‌یابی و لزوم تشکیل اتحادیه‌ها برای بهبود شرایط کارگران مشترک بود. در کنار نقاط قوت این مستند نقاط ضعف زیادی بیان شد. برای مثال مسئله‌ی پرداخت زیاد مستند به زندگی شخصی کارگران در حین چشم پوشی از توضیح روند متشکل شدن آن‌ها که به نظر بعضی افراد حاضر، آن را تا حدی به گزارشی صرفا از زیست کارگر تقلیل می‌داد و با پرداخت به تبعات تراژدیک فاجعه‌ی راناپلازا سعی در متاثر کردن مخاطب داشت و یا مسئله‌ی عدم پرداخت مستند به دولت و بلاخص نیروی سرکوب و پلیس که در تجمعات اعتراضی کارگران اثری از آنها نبود. البته در پاسخ به این سوالات و نقدها نظرات تکمیل کننده‌ای مطرح شد با این مظمون که فیلم حاضر در دسته‌ی مستند چهای گزارشی قرار می‌گیرد که در ارائه‌ی گزارشی از نزدیک در سیر مبارزات و فجایع بین این سال‌ها موفق عمل کرده‌است و گاه مسائلی که مطرح نمی‌شوند و یا باعث ایجاد سوال در ذهن مخاطب می‌شوند آگاهانه و در راستای تفکر و اندیشیدن موثراند و در پاسخ به درگیری احساسی که مستند قصد آن را تا حدی دارد به تاثیر اعمال فشار از بالا روی تقویت اتحادیه ها درپس فشار اجتماعی واقعه‌ی رانا پلازا و ترزین اشاره شد. سوال دیگری که ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده بود چگونگی متحد شدن این کارگران دراین ابعاد و موفقیت آنها در افزایش حقوق و اندکی تغییر شرایط بود و این احتمال مطرح شد که بنگلادش به دلیل وضعیت تقریبا یک دست کارگران پوشاک احتمالا تضاد کار با کار کمتری را تجربه کرده‌است. در پاسخ به این اظهار نظر مفهوم تضاد کار با کار مورد پرسش قرار گرفت و با این پاسخ مواجه شد که این تضاد ساخته و پرداخته‌ی سرمایه برای ایجاد شکاف در میان طبقه‌ی کارگر و ایجاد درگیری‌های بی‌ریشه درون این طبقه است. این تفرقه افکنی‌ها با عناوین مختلف اعم از ایجاد چند قطبی‌های جنسیتی شغلی قومی مذهبی و غیره صرفا برای جلوگیری از متحد شدن کارگران به استفاده می‌شود.

     

    پرداختن هم‌زمان به مسائل کارگری و مسئله‌ی کار زنان از نقاط مثبتی بود که به آن اشاره شد. و در ادامه به سر‌تیتراهایی از مباحثی که مورد اشاره‌ی حضار قرار گرفت بسنده می‌کنیم: پرداختن به عواقب فاجعه‌های ذکر شده در مستند. به عنوان مثال مسئله‌ی کودکانی که به دلیل کشته شدن والدیشان در سوانح و عدم پرداخت غرامت و در نتیجه عدم امکان پرداخت هزینه‌های زندگی از تحصیل نیز جا می‌ماندند.نشان دادن جنبه‌های خاصی از زندگی زنان در موارد مختلف نیز از منظر افراد باز نماند و اشارات مختلفی به بخش.هایی از آن شد. به عنوان مثال مسئله‌ی زنانی که همسرانشان آنها را پس از بارداری ترک کرده‌اند.دخترانی که برای تامین معاش خانواده یکه و تنها پا به شهر گذاشته‌اند و تحت ظلم توامان توسط کارفرمایان مورد بی‌احترامی و حتی ضرب و شتم قرار می‌گیرند. زنانی که توسط همسرانشان از شرکت در اعتراضات کارگری منع می‌شدند و این باور غلط ستنی که زنان اجازه‌ی حضور در قبرستان را ندارند. کار بی مزد بازتولید نیروی کار که توسط زنان با وجود اشتغال تمام وقت و ساعات طولانی اضافه کار اجباری پیگیری می‌شود. و البته در پرداخت مستند به اتحادیه حضور فعال زنان و البته مردان در کنار آنها در فعالیت‌های کارگری به خوبی مشهود بود میل سرشار زنان به آگاهی از حقوق و البته ترویج آن و رهایی از شرایط نابه‌سامان کاری نقطه‌ی قوتی از مستند بود که اکثرا افراد در آن اشتراک داشتند.
    اطلاعات زیادی نیز علاوه بر مستند از طریق افراد با یکدیگر به اشتراک گذاشته شد. اشاره به مهاجرت نیروی کار بنگلادش به یونان برای کار کشاورزی با فریب حقوق بالاتر که سرآخر به بردگی محض آن‌ها و کسب سود چشمگیر برای باغدارن یونانی در دوران ورشکستگی اقتصادی منتهی شد. اشاره به فعال بودن اتحادیه‌ی کارگران پوشاک از سال ۲۰۰۸ تاکنون و فعالیت موثر آن. اشاره به مستندی که در سمت دیگر به سراغ برند های سفارش دهنده‌ی پوشاک در بنگلادش میرود وبه امتناع آنها در پاسخ گویی می‌پدازد و از پشت پرده‌ی فعالیت‌های غیرقانونی انها سخن می‌گوید. اشاره به مسئله اتحادیه‌ی تولیدکنندگان که قدرت زیادی در بنگلادش دارد و در کنار آن بسیاری از نمایندگان پارلمان صاحبان کارگاه‌های تولید پوشاک هستند و یا از آنها حمایت می‌کنند. پرداختن به تاریخ عبور بنگلادش از کشاورزی و تولید کنف به سمت بستری برای سواستفاده‌ی برندهای بزرگ پوشاک از کارگر پس از ورود بانک جهانی و پیاده‌سازی سیاست‌های نئو‌لیبرالیزم و تاثیر اعمال فشار از بالا روی تقویت اتحادیه‌ها پس از واقعه‌ی رانا پلازا و ترزین.

  • برای دریافت فیلم «یودتا-به پا خیز!» و زیرنویس آن از طریق نشانی film.kollective@gmail.com با ما تماس بگیرید.